جامع ترین روش های کسب درآمد از اپلیکیشن موبایل در ایران

کسب درآمد از اپلیکیشن در ایران به یکی از دغدغه های اصلی صاحبان ایده، توسعه دهندگان و سرمایه گذاران استارتاپی تبدیل شده است. بسیاری تصور می کنند برای سودآوری یک اپلیکیشن، باید از همان ابتدا برای دانلود یا استفاده از آن، هزینه دریافت شود؛ در حالی که رایگان بودن اپلیکیشن مانعی برای درآمدزایی آن نیست. اما یک اپلیکیشن رایگان چگونه می تواند بدون دریافت هزینه مستقیم از کاربران، به یک کسب وکار سودآور تبدیل شود؟

در این مقاله، روش های مختلف درآمدزایی اپلیکیشن رایگان بررسی می کنیم تا مسیرهای قابل اجرا برای ایجاد درآمد پایدار از یک محصول دیجیتال در بازار ایران روشن شود.

معمای بزرگ: اپلیکیشن های رایگان چگونه میلیاردی درآمد دارند؟

وقتی صحبت درآمدزایی از ساخت اپلیکیشن به میان می آید، اولین تصور بسیاری از افراد این است که برنامه حتماً باید پولی باشد تا بتواند درآمد ایجاد کند؛ اما واقعیت بازار نرم افزار متفاوت است. طبق آمار Statista، تنها ۳.۱ درصد از اپلیکیشن های موجود در فروشگاه اندروید و ۶.۴ درصد از اپلیکیشن های موجود در App Store پولی هستند. یعنی بیشتر اپلیکیشن ها بدون دریافت هزینه برای دانلود در اختیار کاربران قرار می گیرند. در ایران نیز تقریباً همین الگو را در مارکت هایی مانند کافه بازار و مایکت می توان مشاهده کرد؛ جایی که رایگان بودن اپلیکیشن مانعی برای درآمدزایی آن نیست.

اما رایگان بودن یک اپلیکیشن چگونه می تواند به درآمد قابل توجه منجر شود؟ پاسخ در مدل کسب وکار و نحوه تبدیل کاربران و استفاده آن ها از محصول به ارزش اقتصادی نهفته است.

به نقل از پلتفرم مدیریت و بهینه سازی درآمدزایی و اشتراک اپلیکیشن adapty:

»Approximately 98% of all mobile app revenue worldwide is generated by apps that are free to install. In 2024, global app revenue reached $522.7 billion, with projections to climb to $613 billion in 2025 and $673.8 billion by 2027.

حدود ۹۸ درصد از درآمد جهانی اپلیکیشن های موبایل از اپلیکیشن هایی حاصل می شود که نصب رایگان دارند. در سال ۲۰۲۴، درآمد جهانی اپلیکیشن ها به ۵۲۲.۷ میلیارد دلار رسید و پیش بینی می شود این رقم در سال ۲۰۲۵ به ۶۱۳ میلیارد دلار و تا سال ۲۰۲۷ به ۶۷۳.۸ میلیارد دلار افزایش یابد.»

۴ مدل اصلی درآمدزایی اپلیکیشن رایگان 

پرداخت درون برنامه ای (In-App Purchases)؛ معدن طلای بازی ها و ابزارها

پرداخت درون برنامه ای (IAP) به هر نوع خریدی گفته می شود که کاربر در داخل یک اپلیکیشن انجام می دهد؛ از خرید محتوای اضافی و قابلیت های پریمیوم گرفته تا ارز مجازی، حذف تبلیغات یا دسترسی به یک اشتراک. در این مدل، کاربر برای دریافت ارزش یا امکانات بیشتر، بدون خروج از محیط اپلیکیشن هزینه پرداخت می کند.

پرداخت درون برنامه ای به ویژه برای اپلیکیشن هایی کاربرد دارد که دانلود و استفاده اولیه از آن ها کاملاً رایگان است و درآمد خود را از ارائه قابلیت ها، محتوا یا آیتم های اضافی به کاربران به دست می آورند. بازی ها و ابزارهای کاربردی از مهم ترین نمونه های این مدل هستند. این اپلیکیشن ها می توانند بخشی از امکانات یا محتوای خود را به صورت رایگان ارائه دهند و برای دسترسی به امکانات بیشتر هزینه دریافت کنند.

اما برای بسیاری از توسعه دهندگان این سؤال مطرح است که رابطه پرداخت درون برنامه ای با مدل فریمیوم چیست و این دو مدل چگونه در کنار یکدیگر به درآمدزایی کمک می کنند؟

در مدل فریمیوم (Freemium)، نسخه پایه اپلیکیشن به صورت رایگان در اختیار کاربر قرار می گیرد، اما برای دسترسی به قابلیت های پیشرفته تر، محتوای اختصاصی یا حذف محدودیت ها باید هزینه پرداخت کند.

در واقع، پرداخت درون برنامه ای یکی از ابزارهای اصلی اجرای مدل فریمیوم و تبدیل کاربران رایگان به مشتریان پرداخت کننده است.

پیاده سازی در مارکت های ایرانی (کافه بازار و مایکت)

در بازار ایران، پرداخت درون برنامه ای را می توان با استفاده از زیرساخت پرداخت و SDK رسمی مارکت هایی مانند کافه بازار و مایکت در اپلیکیشن پیاده سازی کرد. توسعه دهنده ابتدا محصولات یا قابلیت های قابل فروش را در پنل مارکت تعریف می کند و سپس اپلیکیشن با سیستم پرداخت درون برنامه ای بازار یا مایکت ارتباط برقرار می کند. کاربر نیز می تواند خرید را مستقیماً از داخل اپلیکیشن انجام دهد و پس از تأیید تراکنش، قابلیت یا محتوای خریداری شده برای او فعال شود.

در این فرایند چند نکته مهم وجود دارد:

مبالغ حاصل از خریدها نیز در پنل توسعه دهنده ثبت می شوند و طبق سازوکار تسویه مارکت به حساب توسعه دهنده واریز خواهند شد. بنابراین، برای محاسبه درآمد واقعی اپلیکیشن باید علاوه بر تعداد خریدها و مبلغ آن ها، سهم مارکت و هزینه های مرتبط با پرداخت و تسویه را نیز در نظر گرفت. 

انواع پرداخت درون برنامه ای

پرداخت های درون برنامه ای را می توان بر اساس نوع محصول، محتوا یا قابلیتی که کاربر خریداری می کند، به چند دسته اصلی تقسیم کرد. تفاوت این مدل ها بیشتر به نحوه استفاده از خرید و مدت زمان دسترسی کاربر به آن مربوط می شود.

خریدهای مصرف شدنی (Consumable)

خریدهای مصرف شدنی مواردی هستند که پس از استفاده تمام می شوند و کاربر برای استفاده مجدد باید دوباره آن ها را خریداری کند. این مدل به ویژه در بازی های موبایلی کاربرد دارد و می تواند امکان ایجاد خریدهای تکرارشونده را فراهم کند.

برای مثال، بازیکنان می توانند سکه، جان اضافه یا آیتم های ویژه خریداری کنند و پس از مصرف آن ها، دوباره به خرید نیاز داشته باشند. این نوع خرید فقط به بازی ها محدود نمی شود و در برخی ابزارهای کاربردی نیز می توان از اعتبارهای مصرف شدنی برای دسترسی به قابلیت های خاص استفاده کرد.

خریدهای غیرمصرف شونده (Non-Consumable)

خریدهای غیرمصرف شونده مواردی هستند که کاربر یک بار برای آن ها هزینه پرداخت می کند و قابلیت یا محتوای خریداری شده به صورت دائمی برای او فعال می شود. باز کردن قفل مراحل در بازی ها، حذف تبلیغات یا فعال سازی برخی قابلیت های حرفه ای نمونه هایی از این نوع پرداخت هستند.

در یک اپلیکیشن ویرایش عکس نیز می توان امکان ویرایش رایگان تصاویر را فراهم کرد، اما قابلیت هایی مانند حذف واترمارک از عکس، استفاده از فیلترهای حرفه ای یا دسترسی به امکانات پیشرفته را در ازای پرداخت ارائه داد.

اشتراک ها (Subscriptions)

در این مدل، پرداخت درون برنامه ای نه برای خرید یک آیتم، بلکه برای دسترسی دوره ای به مجموعه ای از قابلیت ها یا محتوا انجام می شود؛ این دسترسی می تواند به صورت ماهانه، سه ماهه یا سالانه ارائه شود. اشتراک ها برای اپلیکیشن های محتوایی، آموزش آنلاین و پلتفرم های سلامت کاربرد فراوانی دارند و می توانند منبعی پایدار برای درآمد تکرارشونده باشند.

"در بخش مدل اشتراکی، سازوکار و مزایای این روش به طور کامل بررسی شده است."

 تبلیغات درون اپلیکیشنی (In-App Advertising)؛ کسب درآمد از ترافیک

تبلیغات درون اپلیکیشنی (IAA) یکی از روش های رایج کسب درآمد از اپلیکیشن است که در آن به جای دریافت مستقیم هزینه از کاربر، بخشی از فضای داخل اپلیکیشن به نمایش تبلیغات اختصاص پیدا می کند. در این مدل، تبلیغ دهندگان برای نمایش محصولات یا خدمات خود به کاربران هزینه پرداخت می کنند و صاحب اپلیکیشن از نمایش یا تعامل کاربران با این تبلیغات درآمد به دست می آورد.

این روش به ویژه برای اپلیکیشن هایی مناسب است که تعداد زیادی کاربر فعال دارند و می توانند بدون دریافت هزینه مستقیم از کاربران، از ترافیک و میزان استفاده آن ها درآمد کسب کنند. تبلیغات درون اپلیکیشنی نیز در قالب های مختلفی مانند بنری، همسان و ویدئویی جایزه دار نمایش داده می شوند و انتخاب فرمت مناسب به نوع اپلیکیشن، محل نمایش تبلیغ و نحوه تعامل کاربر با آن بستگی دارد.

در ادامه، سه فرمت مهم و کاربردی شامل تبلیغات ویدئویی جایزه دار و همسان و بنری را بررسی می کنیم.

تبلیغات ویدئویی جایزه دار (Rewarded Video)

تبلیغات ویدئویی جایزه دار یکی از فرمت های محبوب تبلیغات درون اپلیکیشنی است که کاربرد گسترده ای در بازی های موبایلی و اپلیکیشن های کاربردی دارد. در این مدل، کاربر با اختیار و رضایت خود یک ویدئوی تبلیغاتی را تماشا می کند و در ازای مشاهده آن، پاداشی دیجیتال را در داخل اپلیکیشن دریافت می کند.

این پاداش متناسب با ماهیت برنامه تعیین می شود؛ از سکه، جان اضافه، الماس، راهنمای حل مرحله یا ارز مجازی در بازی ها گرفته تا اعتبار مصرفی، تمدید دوره آزمایشی و دسترسی موقت به امکانات پریمیوم در ابزارهای کاربردی.

مهم ترین مزایای تبلیغات ویدئویی جایزه دار عبارت اند از:

تبلیغات همسان و بنری (Native & Banner Ads)

تبلیغات همسان و بنری از رایج ترین فرمت های تبلیغات درون اپلیکیشنی هستند، اما نحوه نمایش و جلب توجه کاربر در آن ها متفاوت است.

• تبلیغات همسان (Native Ads): این تبلیغات از نظر ظاهر و ساختار با محیط اپلیکیشن هماهنگ می شوند تا بخشی طبیعی از تجربه کاربر به نظر برسند. برای مثال، در یک اپلیکیشن خبری می توان یک محتوای تبلیغاتی را در میان فهرست اخبار قرار داد. در یک اپلیکیشن فروشگاهی نیز می توان یک محصول تبلیغاتی را با همان قالب کارت های معمول محصولات نمایش داد.
• تبلیغات بنری (Banner Ads): بنرها معمولاً به صورت کادرهای گرافیکی ثابت یا متحرک در بخش هایی مانند بالای یا پایین صفحه نمایش داده می شوند. این تبلیغات با ظاهر متمایز خود تلاش می کنند توجه کاربر را جلب کنند و معمولاً شامل تصویر، پیام کوتاه و یک فراخوان به اقدام (CTA) هستند.

به طور کلی، بنرها برای جلب توجه مستقیم و نمایش مداوم تبلیغ مناسب اند، در حالی که تبلیغات همسان با هماهنگ شدن با محیط اپلیکیشن، تجربه ای طبیعی تر ایجاد می کنند. انتخاب بین این دو فرمت به نوع اپلیکیشن، محل نمایش تبلیغ و هدف کمپین بستگی دارد.

شبکه های برتر تبلیغاتی برای اپلیکیشن ها در ایران

برای فعال سازی درآمد تبلیغاتی، توسعه دهندگان می توانند SDK (کیت توسعه نرم افزار) شبکه های تبلیغاتی را در اپلیکیشن خود پیاده سازی کنند. به این ترتیب، فضای تبلیغاتی برنامه در اختیار کمپین های تبلیغاتی قرار می گیرد و فرایند نمایش آگهی و ثبت داده های مربوط به درآمد از طریق زیرساخت شبکه انجام می شود.

تپسل، مگنت و ادیوری از مطرح ترین پلتفرم های تبلیغاتی ایران در حوزه تبلیغات دیجیتال و به ویژه تبلیغات درون اپلیکیشنی هستند و توسعه دهندگان می توانند از خدمات آن ها برای نمایش تبلیغات و درآمدزایی از فضای تبلیغاتی اپلیکیشن و بازی استفاده کنند.

تپسل (Tapsell)

تپسل یکی از شبکه های تبلیغات دیجیتال فعال در ایران است که فعالیت خود را در سال ۱۳۹۴ با تبلیغات ویدیویی درون برنامه ای آغاز کرد و در ادامه به یک شبکه گسترده تبلیغات دیجیتال تبدیل شد. این پلتفرم امکان نمایش فرمت هایی مانند تبلیغات بنری، همسان، بینابینی و ویدئویی جایزه دار را در اپلیکیشن ها فراهم می کند و با توسعه زیرساخت های تبلیغاتی و استفاده از فناوری هایی مانند هوش مصنوعی، مدیریت نمایش تبلیغات در مقیاس گسترده را انجام می دهد.

مگنت (Magnet)

مگنت یکی از مجموعه های فعال در حوزه تبلیغات دیجیتال ایران است که فعالیت خود را در سال ۱۳۹۷ آغاز کرد و در سال ۱۳۹۹ وارد حوزه تبلیغات اپلیکیشنی شد. این مجموعه با تمرکز بر رسانه، محتوا و پرفورمنس، تبلیغات را با رویکرد نتیجه محور دنبال می کند و در ادامه فعالیت خود، فرمت هایی مانند تبلیغات ویدئویی را نیز به خدماتش اضافه کرده است. مگنت برای توسعه دهندگانی که علاوه بر نمایش تبلیغ، به عملکرد و نتیجه کمپین اهمیت می دهند، یکی از گزینه های قابل بررسی در بازار ایران است.

ادیوری (Adivery)

ادیوری یکی از پلتفرم های تخصصی تبلیغات در اپلیکیشن ها و بازی های موبایلی است که در سال ۱۳۹۹ در یکتانت ایجاد شد. این پلتفرم امکان نمایش تبلیغات بنری، همسان و ویدئویی را برای صاحبان اپلیکیشن و بازی فراهم می کند و با استفاده از الگوریتم های هوشمند بهینه سازی، به افزایش بازدهی جایگاه های تبلیغاتی کمک می کند. ادیوری همچنین امکان اجرای کمپین های هدفمند و درآمدزایی از فضای تبلیغاتی اپلیکیشن و بازی را برای ناشران فراهم کرده است. 

نحوه ادغام SDK شبکه های تبلیغاتی در اپلیکیشن

برای نمایش تبلیغات، توسعه دهنده باید SDK اختصاصی پلتفرم مدنظر را به پروژه برنامه، در محیط هایی مانند اندروید استودیو، فلاتر، ری اکت نیتیو یا یونیتی، اضافه کند. پس از ثبت شناسه اپلیکیشن و جایگاه های تبلیغاتی (Ad Unit) در پنل کاربری، کدهای مربوط به درخواست و بارگذاری تبلیغ در بخش های مشخصی از برنامه اجرا می شوند تا نمایش آگهی با حداقل تأثیر بر عملکرد و تجربه کاربری انجام شود.

محاسبه درآمد بر اساس هر ۱۰۰۰ نمایش (eCPM)

eCPM (مخفف Effective Cost Per Mille یا درآمد مؤثر به ازای هر ۱۰۰۰ نمایش) شاخصی برای سنجش درآمد مؤثر حاصل از نمایش تبلیغات است و نشان می دهد اپلیکیشن به ازای هر ۱۰۰۰ نمایش تبلیغ، چه میزان درآمد ایجاد کرده است:

۱۰۰۰ × eCPM=

eCPM = (درآمد کل ÷ تعداد کل نمایش ها) × ۱۰۰۰

در صورت به هم نریختن فرمول کسری، فرمول خطی حذف شود

برای مثال، اگر اپلیکیشن با ۱۰ هزار نمایش موفق تبلیغ، ۵۰۰ هزار تومان درآمد کسب کند،eCPM آن ۵۰ هزار تومان خواهد بود. در کنار eCPM، شاخص هایی مانند نرخ پرشدن تبلیغات (Fill Rate) و نرخ کلیک (CTR) نیز می توانند برای ارزیابی عملکرد شبکه تبلیغاتی و درآمدزایی واقعی اپلیکیشن بررسی شوند.

مدل اشتراک ماهانه (Subscription / VIP)؛ تضمین درآمد مستمر

مدل اشتراک ماهانه یا سالانه یکی از روش های مؤثر برای ایجاد درآمد مستمر و پایدار از اپلیکیشن های رایگان است. در این مدل، کاربر بدون پرداخت هزینه می تواند از امکانات پایه اپلیکیشن استفاده کند، اما برای دسترسی به قابلیت های کامل تر، نامحدود یا پریمیوم، مبلغ مشخصی را به صورت ماهانه یا سالانه پرداخت می کند. فروش اشتراک اپلیکیشن به ویژه برای سرویس هایی مناسب است که ارزش آن ها با گذشت زمان تداوم دارد؛ از پلتفرم های پخش فیلم و سریال مانند فیلیمو گرفته تا اپلیکیشن های آموزش زبان، ابزارهای مدیریت کار و برنامه های سلامت و تناسب اندام.

مهم ترین مزایای مدل اشتراکی عبارت اند از:

با این حال، موفقیت مدل اشتراکی کاملاً به حفظ کاربران وابسته است. اپلیکیشن باید با انتشار مداوم محتوای تازه، به روزرسانی قابلیت ها و ارائه خدمات اختصاصی، انگیزه لازم برای تمدید را در کاربر زنده نگه دارد. از همین رو، مدیریت نرخ ریزش کاربران (Churn Rate) و تمرکز بر استراتژی های حفظ مخاطب (Retention)، از مهم ترین چالش ها و شاخص های موفقیت در این مدل به شمار می روند.

فروش کالا و خدمات فیزیکی (eCommerce & Services)

اپلیکیشن های رایگان می توانند بدون دریافت هزینه برای دانلود یا استفاده اولیه، از طریق فروش کالا و خدمات واقعی درآمد ایجاد کنند. در این مدل، طراحی اپلیکیشن تحت وب به عنوان کانال مستقیم فروش یا بستری واسطه ای عمل می کند و درآمد از فروش محصول یا دریافت کمیسیون از تراکنش های انجام شده به دست می آید. این روش برای فروشگاه های آنلاین، مارکت پلیس ها، اپلیکیشن های سفارش غذا، حمل ونقل و سایر سرویس های درخواستی کاربرد دارد.

مدل فروش کالا و خدمات فیزیکی معمولاً در دو ساختار اصلی اجرا می شود:

• فروش مستقیم کالا (eCommerce): فروشگاه های آنلاین مانند دیجی کالا یا اپلیکیشن های اختصاصی برندها، محصولات فیزیکی را مستقیماً به مشتری عرضه می کنند.
• پلتفرم های خدماتی و واسطه ای (Services & Marketplaces): سرویس هایی مانند اسنپ، تپسی و اسنپ فود میان کاربر و ارائه دهنده خدمت ارتباط برقرار می کنند و از هر تراکنش، مبلغ یا درصدی را به عنوان کارمزد دریافت می کنند.

مزیت مهم: امکان استفاده از درگاه پرداخت مستقیم

یکی از مزایای مهم فروش کالا و خدمات فیزیکی، امکان استفاده از روش های پرداخت مستقیم به جای سیستم پرداخت درون برنامه ای استورهاست:

• عدم پرداخت کارمزد استورها: در خریدهای دیجیتال، استورهایی مانند گوگل پلی، اپ استور، کافه بازار و مایکت بخشی از مبلغ تراکنش را به عنوان کارمزد دریافت می کنند. این کارمزد در استورهای ایرانی مانند کافه بازار و مایکت، بسته به نوع تراکنش و شرایط، می تواند حدود ۱۵ تا ۳۰ درصد باشد. اما در فروش کالا و خدمات فیزیکی، پرداخت می تواند از طریق درگاه مستقیم انجام شود و نیازی به استفاده از سیستم پرداخت درون برنامه ای استورها نیست.
• پرداخت از طریق شاپرک: اپلیکیشن های فروشگاهی و خدماتی در ایران می توانند از درگاه های پرداخت اینترنتی (IPG) متصل به شبکه شاپرک یا پرداخت یارهایی مانند زرین پال استفاده کنند. در این حالت، پرداخت بر اساس شرایط و کارمزدهای شبکه پرداخت و ارائه دهنده درگاه انجام می شود و مشمول کارمزد خریدهای دیجیتال استورها نیست.

کدام بیزینس مدل برای اپلیکیشن شما مناسب تر است؟

انتخاب استراتژی درآمدزایی مناسب به ماهیت اپلیکیشن، رفتار کاربران هدف و نحوه ارزش آفرینی محصول بستگی دارد. هیچ مدل واحدی برای همه پروژه ها ایده آل نیست و در بسیاری از موارد، ترکیب هوشمندانه دو یا چند روش درآمدزایی می تواند بهترین بازدهی مالی را ایجاد کند.

در نهایت، موفق ترین استراتژی درآمدزایی، مدلی است که بدون آسیب به تجربه کاربری (UX)، بیشترین تطابق را با چرخه ارزش محصول و تمایل به پرداخت مخاطبان هدف داشته باشد.

اجرای زیرساخت درآمدزایی اپلیکیشن خود را به ما بسپارید

انتخاب مدل درآمدزایی تنها بخشی از مسیر موفقیت یک اپلیکیشن است. برای اجرای درست این مدل، اپلیکیشن باید از نظر فنی، تجربه کاربری، پرداخت، زیرساخت و قابلیت توسعه متناسب با استراتژی درآمدزایی طراحی شود. کیان تجارت با تکیه بر نیروهای متخصص و متعهد و ارائه خدمات طراحی و توسعه اختصاصی اپلیکیشن، طراحی UI/UX، پیاده سازی زیرساخت های فنی و پشتیبانی، می تواند در مسیر تبدیل ایده شما به یک محصول قابل توسعه همراهتان باشد.

برای دریافت مشاوره تخصصی در انتخاب مناسب ترین مدل درآمدزایی و اجرای فنی آن در پروژه خود، می توانید با کارشناسان کیان تجارت در ارتباط باشید.