api در اپلیکیشن یکی از بخش های مهم در معماری نرم افزار است که امکان استفاده از قابلیت ها و داده های بخش های مختلف یک سیستم را فراهم می کند. بسیاری از امکاناتی که کاربران در اپلیکیشن ها تجربه می کنند؛ مانند مشاهده اطلاعات، ثبت سفارش، پرداخت یا ورود به حساب کاربری، به ارتباط درست میان بخش های مختلف نرم افزار وابسته هستند. در این مقاله، بررسی می کنیم API چگونه این ارتباط را مدیریت می کند، چه مسیری برای انتقال داده ها طی می شود و ارتباط دیتابیس و اپلیکیشن چگونه شکل می گیرد.

API مخففApplication Programming Interface یا "رابط برنامه نویسی کاربردی" است. اگر بخواهیم بدانیمapi چیست به زبان ساده، می توان گفت API مجموعه ای از قوانین و دستورالعمل هاست که به نرم افزارهای مختلف اجازه می دهد با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و داده ها را به شکل مشخصی تبادل کنند.

API مانند یک پل ارتباطی بین سیستم ها عمل می کند و به یک برنامه اجازه می دهد درخواست دریافت اطلاعات یا استفاده از یک سرویس را به برنامه ای دیگر ارسال کند. این ارتباط بدون نیاز به دسترسی مستقیم به ساختار داخلی سیستم ها انجام می شود و باعث می شود نرم افزارهای مختلف بتوانند در کنار یکدیگر کار کنند.
برای درک ساده تر این مفهوم، می توان API را مانند گارسون یک رستوران در نظر گرفت. در این مثال، اپلیکیشن نقش مشتری، سرور نقش آشپزخانه و API نقش گارسون را دارد. مشتری سفارش خود را به گارسون اعلام می کند، گارسون آن را به آشپزخانه منتقل می کند و پس از آماده شدن غذا، نتیجه را به مشتری بازمی گرداند.

APIها به طور گسترده در اپلیکیشن های وب، برنامه های موبایل، سیستم های پرداخت و سرویس های ابری استفاده می شوند. در هر بخشی که نیاز به تبادل اطلاعات یا استفاده از قابلیت های یک سرویس دیگر وجود داشته باشد، API امکان برقراری این ارتباط را فراهم می کند.
برای مثال، سیستم های پرداخت از API برای اتصال به درگاه های بانکی، سرویس های نقشه برای ارائه موقعیت مکانی و مسیریابی، و سرویس های پیامکی برای ارسال کدهای تأیید استفاده می کنند. همچنین بسیاری از وب سایت ها و نرم افزارها برای دریافت، ارسال و همگام سازی اطلاعات به API وابسته هستند.
در ادامه، بررسی می کنیم که این ارتباط در اپلیکیشن های موبایل چگونه انجام می شود و داده ها چه مسیری را از زمان ارسال درخواست تا نمایش نتیجه طی می کنند.

برای درک بهتر کاربرد api در موبایل، باید مسیر انتقال اطلاعات بین اپلیکیشن، سرور و دیتابیس را بررسی کنیم. API این ارتباط را مدیریت می کند؛ از زمانی که اپلیکیشن یک درخواست را ارسال می کند تا دریافت پاسخ و نمایش نتیجه به کاربر. در ادامه، چرخه کار api در اپلیکیشن موبایل را در ۵ مرحله بررسی می کنیم.
وقتی کاربر در یک اپلیکیشن موبایل عملی مانند ورود به حساب کاربری، مشاهده محصولات یا ثبت سفارش را انجام می دهد، اپلیکیشن برای دریافت یا ارسال اطلاعات یک درخواست (Request) ایجاد می کند. این درخواست از طریق API و با استفاده از پروتکل HTTP به سرور ارسال می شود و آغاز چرخه درخواست و پاسخ (Request–Response Cycle) است.
در این مرحله، اپلیکیشن مشخص می کند که به چه اطلاعات یا سرویسی نیاز دارد و درخواست را به نقطه دسترسی مشخصی از API یا همانAPI Endpoint ارسال می کند. هر Endpoint برای انجام یک وظیفه مشخص یا دسترسی به بخشی از داده ها در نظر گرفته شده است. برای مثال، زمانی که کاربر صفحه محصولات را باز می کند، اپلیکیشن یک درخواست برای دریافت لیست کالاها ارسال می کند تا اطلاعات موردنیاز از سرور دریافت شود.
این درخواست ها با استفاده از متدهای مختلف HTTP انجام می شوند؛ برای مثالGET برای دریافت اطلاعات، POST برای ارسال یا ایجاد داده های جدید،PUT وPATCH برای به روزرسانی اطلاعات وDELETE برای حذف داده ها استفاده می شوند. همچنین در درخواست هایی که نیاز به ارسال اطلاعات دارند، داده های موردنظر مانند مشخصات کاربر یا جزئیات سفارش می توانند در بخشRequest Body قرار گرفته و به API ارسال شوند.
پس از ارسال درخواست،API ابتدا هویت درخواست کننده را بررسی می کند تا مطمئن شود فقط کاربران یا اپلیکیشن های مجاز به سرویس دسترسی دارند. برای این منظور، بیشتر APIها از اطلاعاتی مانندAPI Key یا Access Token که همراه درخواست ارسال می شوند، برای احراز هویت استفاده می کنند.
پس از تأیید هویت،API مجوز دسترسی کاربر را نیز بررسی می کند تا مشخص شود آیا اجازه انجام عملیات یا دسترسی به داده های درخواستی را دارد یا خیر.
در صورت تأیید، درخواست برای پردازش به سرور منتقل می شود؛ در غیر این صورت،API با بازگرداندن پیام های خطا از دسترسی غیرمجاز جلوگیری می کند.
پس از دریافت درخواست،API آن را به سرور منتقل می کند تا منطق برنامه اجرا شود. در این مرحله، فناوری های Backend مانندNode.js و Laravel وظیفه پردازش درخواست و تعیین داده های موردنیاز را برعهده دارند.
اگر درخواست به اطلاعات ذخیره شده نیاز داشته باشد، سرور از طریق API با دیتابیس ارتباط برقرار می کند تا داده ها را دریافت، ذخیره یا به روزرسانی کند.
برای مثال، در یک اپلیکیشن فروشگاهی، زمانی که کاربر صفحه یک محصول را باز می کند، سرور اطلاعاتی مانند نام، قیمت و موجودی محصول را از دیتابیس دریافت کرده و برای ارسال به اپلیکیشن آماده می کند.
در این معماری، اپلیکیشن موبایل مستقیماً به دیتابیس متصل نمی شود؛ بلکه API به عنوان واسطه، امنیت و کنترل دسترسی به اطلاعات را مدیریت می کند.
پس از پردازش درخواست در سرور، نتیجه از طریق API به اپلیکیشن بازگردانده می شود. این پاسخ معمولاً در قالب فرمت های استاندارد انتقال داده مانند JSON یا XML ارسال می شود.
در میان این فرمت ها،JSON (JavaScript Object Notation) رایج ترین گزینه در APIهای مدرن است. ساختار ساده و قابل پردازش آن باعث شده اپلیکیشن ها، سرورها و سرویس های مختلف بتوانند اطلاعات را به شکل استاندارد با یکدیگر تبادل کنند.
برای مثال، زمانی که کاربر در یک اپلیکیشن فروشگاهی صفحه یک محصول را باز می کند، اطلاعاتی مانند نام محصول، قیمت، شناسه و وضعیت موجودی در قالب یک پاسخ JSON از طریق API به اپلیکیشن ارسال می شود تا محصول برای کاربر نمایش داده شود.
پس از دریافت پاسخ API، اپلیکیشن اطلاعات بازگشتی را پردازش کرده و آن ها را در بخش های مختلف رابط کاربری نمایش می دهد. در این مرحله، داده هایی که از سرور دریافت شده اند به محتوایی تبدیل می شوند که کاربر می تواند آن را مشاهده و با آن تعامل داشته باشد.
برای مثال، زمانی که کاربر صفحه یک محصول را در اپلیکیشن فروشگاهی باز می کند، اطلاعاتی مانند نام، قیمت، تصویر و وضعیت موجودی کالا در محل مناسب صفحه نمایش داده می شوند.
به همین دلیل، کاربر بدون اینکه از ارتباط بین اپلیکیشن،API و سرور اطلاعی داشته باشد، نتیجه این فرآیند را تنها در قالب یک رابط کاربری روان و سریع مشاهده می کند.

کاربر هنگام استفاده از یک اپلیکیشن معمولاً فقط رابط کاربری را مشاهده می کند، اما پشت این ظاهر ساده، مجموعه ای از ارتباطات بین اپلیکیشن، سرورها، پایگاه های داده و سرویس های مختلف در حال انجام است. API این ارتباط را مدیریت می کند و به اپلیکیشن اجازه می دهد داده دریافت کند، اطلاعات را به روزرسانی کند و با سیستم های دیگر تعامل داشته باشد. ما در مقاله راهنمای جامع معماری و اتصال API به اپلیکیشن موبایل، بصورت کامل در این مورد صحبت کرده ایم.
بدون API، بسیاری از قابلیت های اصلی اپلیکیشن ها با مشکل مواجه می شوند:
اپلیکیشن ها برای نمایش اطلاعاتی مانند محصولات، وضعیت سفارش، پیام ها یا اطلاعات حساب کاربری، به داده های ذخیره شده در سرورها و سیستم های دیگر نیاز دارند. API این داده ها را بین سرورها، سیستم های اطلاعاتی و اپلیکیشن منتقل می کند و امکان دسترسی به اطلاعات موردنیاز را فراهم می سازد. بدون API، اپلیکیشن ها نمی توانند به داده های موردنیاز خود دسترسی داشته باشند.
بسیاری از اپلیکیشن های مدرن به اطلاعات به روز نیاز دارند. API باعث می شود تغییرات ایجادشده در سرور یا سایر سیستم ها به اپلیکیشن منتقل شوند و کاربران جدیدترین اطلاعات را مشاهده کنند. بدونAPI ، هماهنگی و به روزرسانی لحظه ای داده ها امکان پذیر نخواهد بود.
API به عنوان یک واسطه، امکان ارتباط بین اپلیکیشن، سرور، پایگاه داده و سرویس های شخص ثالث را فراهم می کند. بدون این ارتباط، برنامه ها نمی توانند داده ها و قابلیت های موردنیاز خود را از سیستم های دیگر دریافت کنند.
بسیاری از امکاناتی که کاربران در اپلیکیشن ها استفاده می کنند، مانند پرداخت آنلاین، نقشه، احراز هویت، ارسال پیام یا ورود با حساب سرویس های دیگر، از طریق API ارائه می شوند. بدون API، توسعه دهندگان مجبور خواهند بود این قابلیت ها را از ابتدا ایجاد کنند.
در یک اپلیکیشن فروشگاهی، اطلاعاتی مانند محصول، قیمت، موجودی و سفارش باید بین اپلیکیشن، سرور، سیستم مدیریت موجودی و سایر بخش ها هماهنگ باشد. API این ارتباط را برقرار می کند و باعث یکپارچگی اطلاعات در کل سیستم می شود.
در نتیجه،API فقط یک ابزار برای اتصال نرم افزارها نیست؛ بلکه یکی از اجزای اصلی عملکرد اپلیکیشن های مدرن محسوب می شود. بدون API، اپلیکیشن ها توانایی ارتباط با داده ها، سرویس ها و سیستم های موردنیاز خود را از دست می دهند و بخش زیادی از قابلیت های آن ها غیرفعال خواهد شد.

APIها در بخش های مختلف اپلیکیشن ها استفاده می شوند و به توسعه دهندگان اجازه می دهند قابلیت های آماده را بدون ساختن همه چیز از ابتدا به نرم افزار اضافه کنند. از پرداخت آنلاین گرفته تا نقشه، پیام رسانی و احراز هویت، بسیاری از امکاناتی که کاربران روزانه استفاده می کنند، از طریق APIها ارائه می شوند.
پرداخت آنلاین یکی از رایج ترین کاربردهای API در اپلیکیشن ها است. اپلیکیشن های فروشگاهی، خدماتی و پلتفرم های آنلاین برای اتصال به سیستم های پرداخت و انجام تراکنش های امن، از API درگاه های پرداخت استفاده می کنند.
API درگاه پرداخت مانند یک واسطه بین اپلیکیشن و زیرساخت های بانکی عمل می کند و اطلاعات موردنیاز برای انجام تراکنش را بین این سیستم ها منتقل می کند. به این ترتیب، کاربر می تواند بدون پیچیدگی و در کوتاه ترین زمان، پرداخت خود را انجام دهد.
برای مثال، سرویس هایی مانند زرین پال و درگاه های پرداخت بانکی مانند درگاه بانک ملت از طریق API امکاناتی مانند موارد زیر را در اختیار توسعه دهندگان قرار می دهند:
| ردیف | توضیح |
| 1 | ایجاد درخواست پرداخت و تولید شناسه تراکنش |
| 2 | انتقال کاربر به صفحه پرداخت امن |
| 3 | دریافت نتیجه تراکنش و اطلاع رسانی وضعیت پرداخت |
| 4 | مدیریت مراحل پس از پرداخت و تغییر وضعیت سفارش |
| 5 | پشتیبانی از تراکنش های برگشتی و ناموفق |
در APIهای پرداخت، مدیریت چرخه تراکنش معمولاً با عملیات هایی مانند Authorization برای تأیید تراکنش، Capture برای نهایی سازی پرداخت، Refund برای بازگشت وجه و Query برای بررسی وضعیت پرداخت انجام می شود.
پس از ثبت سفارش، اپلیکیشن از طریق API درگاه پرداخت، درخواست پرداخت شامل اطلاعاتی مانند مبلغ و شناسه سفارش را ارسال می کند. پس از تکمیل پرداخت توسط کاربر، نتیجه تراکنش از طریق همان API به اپلیکیشن بازمی گردد و وضعیت سفارش به صورت خودکار به روزرسانی می شود.
برای مثال، در یک اپلیکیشن فروشگاهی، پس از پرداخت موفق،API وضعیت سفارش را از "در انتظار پرداخت" به "پرداخت شده" تغییر می دهد و مراحل بعدی مانند ثبت نهایی سفارش یا ارسال کالا را فعال می کند.
استفاده از Payment API، باعث می شود کسب وکارها بدون نیاز به توسعه زیرساخت های پیچیده پرداخت، از سرویس های آماده و امن استفاده کنند. این موضوع علاوه بر کاهش زمان و هزینه توسعه، امکان تمرکز بیشتر تیم های فنی بر توسعه قابلیت های اصلی اپلیکیشن را فراهم می کند.
سرویس های نقشه و مسیریابی یکی از پرکاربردترین APIها در توسعه اپلیکیشن های موبایل هستند. Map API یا API نقشه مجموعه ای از رابط های برنامه نویسی است که قابلیت های مرتبط با موقعیت مکانی را در اختیار توسعه دهندگان قرار می دهد تا بتوانند بدون ساخت سیستم نقشه از ابتدا، امکانات مکان محور را به اپلیکیشن خود اضافه کنند.
با استفاده از APIهای نقشه، اپلیکیشن ها می توانند قابلیت هایی مانند موارد زیر را ارائه دهند:
| ردیف | توضیح |
| 1 | نمایش نقشه های تعاملی داخل اپلیکیشن |
| 2 | دریافت موقعیت فعلی کاربران (Geolocation) |
| 3 | نمایش مکان های نزدیک به کاربر |
| 4 | محاسبه مسیر، فاصله و زمان تقریبی رسیدن به مقصد |
| 5 | تبدیل آدرس به مختصات جغرافیایی و برعکس |
| 6 | نمایش نشانگرها (Markers) و اطلاعات مربوط به مکان ها |
برای مثال، اپلیکیشن های تاکسی اینترنتی با استفاده از Map API می توانند موقعیت راننده و مسافر را نمایش دهند، بهترین مسیر را محاسبه کنند و زمان تقریبی رسیدن را به کاربر نشان دهند. همچنین در اپلیکیشن های سفارش غذا، این APIها برای نمایش موقعیت رستوران، مسیر حرکت پیک و تخمین زمان تحویل سفارش استفاده می شوند.
سرویس هایی مانندGoogle Maps API و نشان این قابلیت ها را از طریق API در اختیار توسعه دهندگان قرار می دهند تا کسب وکارها بتوانند تجربه های مکان محور دقیق تر و کاربردی تری در اپلیکیشن های خود ایجاد کنند.
سرویس های پیامکی وOTP API یکی دیگر از کاربردهای مهمapi در اپلیکیشن هستند. این APIها به اپلیکیشن ها اجازه می دهند فرآیندهایی مانند احراز هویت کاربران، ارسال کد تأیید و اطلاع رسانی های مهم را به صورت خودکار انجام دهند.
در واقع،API پیامکی یک پل ارتباطی بین اپلیکیشن و سرویس ارسال پیامک ایجاد می کند. زمانی که کاربر قصد ورود، ثبت نام یا بازیابی رمز عبور را دارد، اپلیکیشن از طریق API یک درخواست ارسال می کند و سرویس پیامکی یک کد یک بارمصرف (OTP) برای شماره کاربر ارسال می کند. پس از وارد کردن کد، سیستم آن را بررسی کرده و در صورت تأیید، دسترسی کاربر فعال می شود.
از مهم ترین کاربردهای APIهای پیامکی در اپلیکیشن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
| ردیف | توضیح |
| 1 | ارسال کد تأیید هنگام ورود و ثبت نام کاربران |
| 2 | احراز هویت دومرحله ای (2FA) برای افزایش امنیت حساب ها |
| 3 | بازیابی رمز عبور کاربران |
| 4 | ارسال اعلان های تراکنشی مانند تأیید سفارش، پرداخت یا تغییر وضعیت درخواست |
| 5 | تأیید عملیات حساس مانند تغییر شماره تلفن یا اطلاعات حساب |
برای مثال، در یک اپلیکیشن فروشگاهی، پس از ثبت سفارش یا انجام پرداخت،API پیامکی می تواند پیام تأیید را برای کاربر ارسال کند. همچنین اپلیکیشن های بانکی و خدماتی با استفاده از OTP API، احتمال دسترسی غیرمجاز به حساب کاربران را کاهش می دهند.
یکی از مزیت های مهم استفاده از APIهای پیامکی این است که توسعه دهندگان مجبور نیستند زیرساخت ارسال پیامک را از ابتدا طراحی کنند. سرویس های آماده پیامکی از طریق API امکان ارسال سریع و مقیاس پذیر پیام ها را فراهم می کنند و به توسعه دهندگان اجازه می دهند تمرکز خود را روی قابلیت های اصلی اپلیکیشن قرار دهند.
API یا رابط برنامه نویسی کاربردی رابطی است که دسترسی برنامه ای به عملکرد سرویس و داده ها در یک برنامه کاربردی یا پایگاه داده را فراهم می کند؛ می توان از API به عنوان بلوک ساختمانی برای توسعه تعاملات جدید با انسان، سایر برنامه ها یا دستگاه های هوشمند استفاده کرد. شرکت ها از API ها برای پاسخگویی به نیازهای یک تحول دیجیتال یا یک اکوسیستم استفاده و یا یک مدل کسب و کار پلتفرم را راه اندازی می کنند. API نیز در طراحی اپلیکیشن کاربرد دارد که در ادامه درباره آن صحبت خواهیم کرد.
چهار نوع API وجود دارد: خصوصی، عمومی، شریک و ترکیبی. در طراحی اپ نیاز است که به انواع API توجه شود.
APIها نیز به عنوان محلی، وب، راه دور و طراحی اپلیکیشن طبقه بندی می شوند.
API ها از دو عنصر مرتبط تشکیل شده اند:
نرم افزاری که می خواهد به ویژگی ها و قابلیت های API دسترسی پیدا کند، اینطور به نظر می رسد که آن را فراخوانی کرده و نرم افزاری که API را ایجاد می کند، آن را منتشر خواهد کرد.
APIها به داده هایی که کاربران و سایر برنامه ها درخواست می کنند اجازه دسترسی می دهند. دسترسی به یک سرویس یا بخشی از عملکرد با استفاده از نقش های از پیش تعریف شده تایید می شود که بر چه کسی یا چه سرویسی می تواند به اقدامات و داده های خاص دسترسی داشته باشد. برنامه هایی که API را فراخوانی می کنند به طور سنتی در زبان های برنامه نویسی خاص نوشته می شدند. APIهای وب را می توان از طریق هر زبان برنامه نویسی فراخوانی کرد، اما صفحات وب ایجاد شده در زبان نشانه گذاری فرامتن (HTML) یا ابزارهای طراحی اپلیکیشن نیز می توانند به آنها دسترسی داشته باشند.
تیم کیان تجارت شریف با تجربه و تخصص در طراحی و توسعه نرم افزارهای اختصاصی، به کسب وکارها کمک می کند APIهایی امن، مقیاس پذیر و متناسب با معماری محصول و نیازهای فنی آن ها طراحی و پیاده سازی کنند. متخصصان این مجموعه با بهره گیری از استانداردهای روز توسعه نرم افزار و رویکردی مبتنی بر کیفیت، راهکارهایی ارائه می دهند که علاوه بر پاسخ گویی به نیازهای فعلی، زیرساخت لازم برای رشد محصول، اتصال سرویس های جدید و توسعه قابلیت های آینده را فراهم می کنند.
برای دریافت مشاوره تخصصی در زمینه طراحی و توسعه API اپلیکیشن، می توانید با کارشناسان کیان تجارت در ارتباط باشید. تیم ما با بررسی معماری محصول و الزامات فنی پروژه، مناسب ترین راهکار را برای ایجاد APIهای استاندارد و قابل توسعه ارائه می دهد.
برای آشنایی بیشتر با تهدیدات امنیتی اپلیکیشن های موبایل و روش های مقابله با آن ها، می توانید مقاله «امنیت اپلیکیشن موبایل» را مطالعه کنید.
نقل قول
“APIs act as the front door for applications to access data, business logic, or functionality from backend services.”
https://docs.aws.amazon.com/whitepapers/latest/security-overview-amazon-api-gateway/about-amazon-api-gateway.html
"APIها مانند دروازه ورودی اپلیکیشن ها برای دسترسی به داده ها، منطق کسب وکار و قابلیت های سرویس های Backend عمل می کنند."
“An API (Application Programming Interface) is a set of features and rules that exist inside a software program (the application) enabling interaction with it through software - as opposed to a human user interface. The API can be seen as a simple contract (the interface) between the application offering it and other items, such as third-party software or hardware.”
"API (رابط برنامه نویسی کاربردی) مجموعه ای از قابلیت ها و قوانین است که درون یک برنامه نرم افزاری (اپلیکیشن) وجود دارد و امکان تعامل با آن را از طریق نرم افزارهای دیگر فراهم می کند؛ برخلاف رابط کاربری که برای تعامل کاربران انسانی با سیستم طراحی شده است. API را می توان به عنوان یک قرارداد ساده (رابط) بین برنامه ای که آن را ارائه می دهد و سایر اجزا، مانند نرم افزارهای شخص ثالث یا سخت افزارها، در نظر گرفت."
نتیجه گیری
طراحی خوب API برای استفاده از آن در طراحی اپ ضروری است. معماران نرم افزار زمان قابل توجهی را صرف بررسی تمام برنامه های ممکن یک API و منطقی ترین راه برای استفاده از آن می کنند. ساختارهای داده و مقادیر پارامتر اهمیت ویژه ای دارند؛ زیرا باید بین تماس گیرنده یک API و ناشر آن مطابقت داشته باشند.
امنیت قوی نیز یکی از جنبه های مهم طراحی API است. بهره برداری از APIهای پیکربندی نادرست یک روش معمول برای مهاجمان سایبری است. APIها دروازه ای هستند که سیستم ها و داده های یک سازمان را به کاربران داخلی و خارجی ارائه می کنند. هرگونه مصالحه می تواند مشکلات امنیتی گسترده و جدی ایجاد کند.
سوالات متداول
مقالات مرتبط
پرسش و پاسخ
پرسش مورد نظر خود را مطرح نمایید